انجمن جامعه‌شناسی ایران

موضوع بحث میزگرد گروه علمی- تخصصی جامعه‌شناسی سیاسی و انقلاب انجمن جامعه‌شناسی ایران در روز همایش مسایل علوم اجتماعی، زمینه‏های مساعد و نامساعد انقلاب پژوهی در کشور اعلام شده بود. دکتر علی‌محمد حاضری عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و مدیر این گروه، در آغاز پرسش اصلی این نشست را فرصت‌ها و موانع حوزه‌ی مطالعاتی جامعه‌شناسیانقلاب در سال‏های بعد از انقلاب اسلامی در ایران معرفی کرد و گفت: به نظر من، زمینه‏های مساعد در دو دسته‌ی نظری و ساختاری و کنش گران و صاحبنظران قابل بررسی است.

”یکی از مباحث اساسی و چالش برانگیز در قالب بررسی هر انقلابی، بحث اهداف آن انقلاب است. آیا اساساً انقلاب‏ها در جستجوی اهدافی شکل گرفته‏اند و یا می‏توان برای آنها پس از گذشت مدت زمانی از تاریخ وقوعشان اهدافی متصور شد؟ این پرسش، مسأله‏ای است که در مورد انقلاب اسلامی نیز بسیار روشن و جدی خود را نشان می‏دهد، گرچه در موضوع انقلاب اسلامی وجود دو نکته مهم و اساسی، جایگاه و اهمیت بحث را متفاوت می‏کند؛ یکی از این نکات، فرهنگی بودن این انقلاب و تکیه آن بر اهداف مشخصی از جنس باور و اندیشه است که بنا به ادعای بسیاری از انقلابیون و تحلیلگران از ویژگی‏های شاخص انقلاب سال 1357 ایران است و نکته دوم پای‏بندی آن بر راهکارهای مبتنی بر فرآیندهای جمعی و مردمی، به جای جنگ و لشکرکشی است که این امر بیشتر در قالب شعارها خود را نشان می‏داد“.

بحث تبیین‬های فرهنگی دو محور اصلی دارد. بحث اول کوششی است برای طبقه‬بندی انواع تبیین‬ها و یافتن جایگاه و موقعیت تبیین‬های فرهنگی در این مجموعه که با تلاش برای به دست دادن شاخص یا معیار منطقی برای تمیز تبیین فرهنگی از غیر فرهنگی دنبال شده است. بعد از بحث در خصوص بسیاری از شاخص‬ها و نقادی آنها، نهایتاً سه ملاک برای اطلاق عنوان تبیین فرهنگی برای آثار موجود در باب انقلاب اسلامی پیشنهاد شد.