علوم اجتماعی تولیدشده توسط کشورهای غربی ،همچنان نفوذ و استفاده زیادی در سطح جهان دارد. اما این حوزه در آسیا و کشورهای آمریکای لاتین به‌ویژه در چین و برزیل نیز رو به گسترش و توسعه است. دانشمندان علوم اجتماعی از کشورهای جنوب آفریقا، نیجریه و کنیا بیش از 75 درصد از نشریات علمی را در آفریقا تولید می‌کنند. علوم اجتماعی در جنوب آسیا، به جز برخی از مراکز آموزش عالی در هند، در اولویت نیست. اینها بخشی از یافته‌های ارائه شده در گزارش جهانی علوم اجتماعی برای سال 2010 است که با عنوان «شکاف‌های علمی» در تاریخ 25 ژوئن در یونسکو رونمایی شد.
این گزارش که توسط یونسکو و شورای بین‌المللی علوم اجتماعی (ISSC) منتشر شده، اولین بررسی جامع از (جایگاه و وضعیت) علوم اجتماعی را در بازه زمانی یک دهه ارائه می‌کند. هزاران دانشمند علوم اجتماعی از سراسر جهان در انتشار این مجموعه مشارکت کرده و نقش داشته‌اند. رونمایی از این گزارش در مراسمی رسمی با حضور رئیس شورای بین‌المللی علوم اجتماعی (Gudmund Hernes)، رئیس مؤسسه آفریقایی توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی سازمان ملل متحد (Adebayo Olukoshi) و رئیس مؤسسه ونزوئلایی تحقیقات علمی (Hebe Vessuri) و جمعی دیگر از متخصصان انجام شد.
همانطور که ایرینا بوکووا، مدیرکل یونسکو، در پیشگفتار گزارش مورد نظر اظهار داشته: «دانشمندان علوم اجتماعی آثاری با کیفیت بالا و ارزش کاربردی بسیار زیاد تولید می‌کنند، اما همانگونه که در این گزارش نشان داده شده، دانش علوم اجتماعی در قسمت‌هایی از جهان که نیاز به آن بسیار احساس می‌شود در پایین‌ترین سطح آن ارزیابی شده است».
«فعالیت‌های انجام شده در حوزه علوم اجتماعی نیز به علت تعصبات موجود نسبت به کشورهای انگلیسی و انگلیسی زبان پیشرفته به حد کفایت نیست و این امر در عمل، باعث از دست رفتن فرصت‌های ایجادشده برای بررسی و آشنایی با رویکردها و پارادایم‌های نوین موجود در فرهنگ‌ها و زبان‌های دیگر می‌شود».
چنین «شکاف‌های علمی» موضوع اصلی گزارش جهانی علوم اجتماعی سال 2010 است و این پرسش را مطرح می‌کند که نحوه تکوین علوم اجتماعی در میان انبوهی از نابرابری‌ها و رویکردهای متضاد چگونه است. بنابر آنچه که در گزارش آمده، اکنون جهان بیش از هر وقت دیگری نیازمند کمک علوم اجتماعی در مقابله مؤثر با چالش‌های مهم پیش ‌روی بشریت از فقر گرفته تا بیماری‌های واگیردار و تغییر اقلیم است. اما به علت تفاوت‌های بسیار زیاد موجود در ظرفیت‌های پژوهشی، علوم اجتماعی آن‌طور که باید و شاید مؤثر عمل نکرده ‌است.
این گزارش تا حدی توصیفی است؛ زیرا آمار و اطلاعاتی در مورد تولید و انتقال علوم اجتماعی در سراسر جهان ارائه می‌کند. علاوه بر توصیف، این گزارش به بیان مشکلات نیز می‌پردازد و ارتباط مشکلات موجود را با مشکلات اجتماعی جهان بررسی می‌کند. به غیر از دو مورد یادشده، این گزارش مقاله‌ها و یادداشت‌هایی را به خواننده ارائه می‌دهد که دیدگاه‌های کلی و مشکلات منطقه‌ای را در حوزه علوم اجتماعی بیان داشته‌ است. بنابراین، گزارش مذکور توصیفی و مشکل‌مدار است ضمن اینکه به بیان دیدگاه‌های مختلف و مسائل منطقه‌ای نیز می‌پردازد.
فصل‌های مختلف گزارش به موارد زیر اختصاص دارد:
ـ علوم اجتماعی و چالش‌های جهانی
ـ جایگاه علوم اجتماعی در مناطق مختلف
ـ ظرفیت‌های پژوهشی و فرار مغزها
ـ بین‌المللی سازی
ـ رقابت در جوامع معرفتی/ دانش‌محور
ـ سیاست‌گذاری
فصل آخر گزارش به بیان راه‌های تثبیت علوم اجتماعی از طریق افزایش بودجه اختصاص یافته به این حوزه از علم، پژوهش هدفمند و اتخاذ راه‌هایی برای نشر و ترویج هر چه بهتر چند زبانگی و رویکردهای بین رشته‌ای می‌پردازد.
خانم بوکووا بیان کرد: «در این گزارش بر تعهد یونسکو نسبت به علوم اجتماعی تأکید مجدد شده، ضمن اینکه تمایل ما را به ایجاد یک دستور کار جهانی جدید برای ترویج علوم اجتماعی به عنوان ابزاری مهم برای پیشبرد اهداف توسعه مورد توافق در سطح بین‌المللی نیز بیان می‌‌دارد».

منبع: عینا برگرفته از وبگاه کمیسیون ملی یونسکو در ایران
برای دانلود متن کامل این گزارش این پیوند را دنبال کنید.